Yeme Bozukluğu Nedir?
Yeme bozuklukları, bireylerin gıda alımını olumsuz etkileyen psikolojik rahatsızlıklardır. Anoreksiya nervoza gibi bozukluklar gıda alımını kısıtlarken, bulimia nervoza aşırı yeme sonrası telafi davranışları sergiler. Bu bozukluklar genellikle ruhsal nedenlere dayanır ve bireylerin sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir, kalp hastalıkları ve sindirim sorunları gibi fiziksel sağlık problemlerine yol açabilir. Yeme bozuklukları, ruhsal ve fiziksel sağlık açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir.
Kaç Çeşit Yeme Bozukluğu Vardır?
Yeme bozuklukları, bireylerin yeme davranışlarını etkileyen psikolojik durumlar olup çeşitli türleri vardır. İşte en yaygın yeme bozukluğu çeşitleri:
1. Anoreksiya Nervoza (Yeme Yiyememe)
- Tanım: Kilo kaybı ve vücut ağırlığının normalin altında olmasına neden olan yemek yemeyi aşırı kısıtlama. Özellikle genç kadınlarda görülebilen, yemek yememek, çok az uyumak, buna rağmen çok aktif olmakla beliren psikolojik bozukluk. Bu hastalık genellikle ergenlik döneminde, nadiren de erişkin çağında başlar.
- Belirtiler: Aşırı kilo kaybı, vücut imajında bozulma, yiyeceklerden kaçınma.
2. Bulimiya Nervoza (Aşırı Yeme)
- Tanım: Aşırı yeme (binge eating) dönemleri ile ardından gelen kendini kusturma veya aşırı egzersiz yapma. Bulimik kişiler, atak sırasında normalden fazla yemek yerler ve bunu genellikle yalnızken hızlıca yaparlar. Sonrasında, kilo almamak için kusmak gibi çeşitli yöntemlere başvururlar.
- Belirtiler: Duygusal yeme, gizli yeme, kilo dalgalanmaları.
3. Geçici Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder)
- Tanım: Kontrolsüz bir şekilde aşırı miktarda yiyecek tüketimi. Geçici Yeme Bozukluğu, bireylerin beslenme alışkanlıklarında, depresyon, stres, travma veya kaygı gibi nedenlerle anormal değişiklikler yaşadığı durumdur. Aşırı yeme, yetersiz yeme gibi davranışlar sergileyebilir ve genellikle kısa süreli olup, destekleyici yöntemlerle yönetilebilir. Ancak uzun sürdüğünde ciddi yeme bozukluklarına yol açabilir. Tedavi, bireyin psikolojik sağlığını ele alarak sağlıklı bir yeme düzenine yönlendirmeyi amaçlar.
- Belirtiler: Yeme sonrası suçluluk hissi, sık sık aşırı yemek yeme atakları.
4. Seçici Yeme Bozukluğu (Picky Eating)
- Tanım: Kişinin yalnızca belirli yiyecekleri tercih etmesi ve diğerlerini reddetmesi. Seçici Yeme Bozukluğu, bireylerin belirli yiyecekleri tüketme eğiliminde olduğu, genellikle çocuklukta başlayan ancak yetişkinlikte de sürebilen bir durumdur. Bu kişiler, belirli tatlar ve dokulara karşı aşırı duyarlılık göstererek birçok besin grubunu dışlayarak sınırlı diyetle yaşarlar. Bozukluk, fiziksel sağlık ve sosyal durum üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Tedavi sürecinde, bireylerin beslenme alışkanlıklarını değiştirmelerine yardımcı olmak için terapötik yaklaşımlar ve diyetisyen desteği gerekebilir.
- Belirtiler: Sınırlı yiyecek çeşitliliği, yeni yiyecekleri denemekte isteksizlik.
5. Ortoreksiya (Sağlıklı Yiyecek Takıntısı)
- Tanım: “Sağlıklı” yiyecekleri aşırı şekilde kısıtlama ve sağlıklı beslenme takıntısı. Sağlıklı yiyecek takıntısı, bireylerin sağlıklı beslenmeye aşırı önem vermesi ve bu konuda obsesif davranışlar sergilemesiyle ortaya çıkar. Bu durum, kişilerin günlük yaşamlarını olumsuz etkileyebilir, kaygı yaratabilir ve sosyal ilişkilerini zayıflatabilir. Takıntı, sağlıksız gıdalara karşı fobi geliştirme, aşırı kalori sayımı yapma ve yiyecekleri kategorilere ayırma gibi davranışlara yol açabilir. Sonuç olarak, bu takıntı bireyin yaşam kalitesini düşürebilir ve mental sağlık sorunlarına neden olabilir; dolayısıyla profesyonel yardım alınması önerilir.
- Belirtiler: Belirli yiyecek gruplarını tamamen dışlama, sosyal hayatı olumsuz etkileme.
6. Pika (Besin dışı maddeleri yeme isteği)
- Tanım: Besin dışı maddeleri (toprak, kâğıt, sabun vb.) yeme isteği. Besin dışı maddeleri yeme isteği, bireylerin yemek dışında kalan nesneleri tüketme arzusudur ve genellikle “pika” adı verilen bir yeme bozukluğuna işaret eder. Bu durum, beslenme yetersizlikleri veya ruhsal sağlık sorunları ile ilişkilidir. Çocuklarda daha yaygın olmasına rağmen her yaştan bireyi etkileyebilir. Besin dışı maddelerin tüketimi, sağlık sorunlarına yol açabileceğinden izlenmeli ve gerektiğinde uzman müdahalesi önerilir.
- Belirtiler: Besin dışı maddelerin yenmesi, genellikle yeterli besin alımının olmaması.
7. Rumination Bozukluğu
- Tanım: Yenen yiyeceklerin tekrar ağızdan çıkarılması, genellikle tekrar yeme amacı olmadan.
- Belirtiler: Yiyeceklerin ağızda tekrar çiğnenmesi veya tükürülmesi.
Yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da görülebilen, bu yeme bozuklukları, psikolojik, biyolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucunda ortaya çıkabilir. Tedavi genellikle psikoterapi, beslenme eğitimi ve gerektiğinde ilaç tedavisini içerir. Eğer bu tür bir durumdan şüpheleniyorsanız,
Çocuklarda yemek yeme bozukluğu nedir?
Yukarıda ki yeme bozuklukları çocuklarda da görülebilmesidir. Çocuklarda takıntılar, stres gibi psikolojik durumlar, fiziki sorunlar sebebi ile az yeme, aşırı yemek yeme gibi bozukluklar aileleri endişelendirmektedir.
Yemek Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?
Yeme bozukluğu, tedavi süreci genellikle multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve aşağıdaki unsurları içerebilir:
- Psikoterapi: Bireyin düşünce kalıplarını ve duygusal durumunu ele almak için bilişsel davranışçı terapi, grup terapisi ya da aile terapisi gibi yöntemler kullanılabilir.
- Beslenme Danışmanlığı: Beslenme uzmanları, bireyin sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmesine yardımcı olur. Yeme bozukluğu tedavisi için, bireyin diyetini dengelemeye yönelik planlar oluşturulabilir.
- Medikal Tedavi: Gerekli durumlarda psikiyatrist doktor tarafından uygun görülürse, ilaçlar reçete edilebilir. Bu ilaçlar, bireyin ruh halini düzeltmeye ve tedavi sürecine katkıda bulunmaya yardımcı olabilir.
- Destek Grupları: Benzer sorunları yaşayan bireylerin bir araya gelerek deneyimlerini paylaştığı destek grupları, sosyal destek sağlama ve yalnızlık hissini azaltma açısından faydalı olabilir.
- Hastane Yatışı: Ciddi durumlarda, doktor kararı ile, özellikle fiziksel sağlık tehlike altındaysa, hastaneye yatış gerekebilir.
Konya’da Yeme Bozukluğu için Psikolojik Destek
Konya’da çocuklar, gençler ve yetişkinlerde yeme bozuklukları görülmekte bunun için psikolojik desteğe ihtiyaç duyabilmektedirler. Yeme bozukluklarının tedavi süreci zaman alabilir ve her birey için farklılık gösterebilir ve psikolojik destek gerekebilir.
Bu süreçte psikolojik destek almak, sadece yemekle olan ilişkinizi değil, kendinize olan bakış açınızı iyileştirmek için de hayati önem taşır.
Psikolojik Destek Size Ne Sağlar?
Vücut Algısını Onarma: Aynadaki görüntüyle barışmak ve bedeni bir düşman değil, bir ev olarak görmek hedeflenir..
Kök Nedenleri Belirleme: Yeme davranışının altındaki düşük özgüven, travma veya kontrol ihtiyacı gibi faktörler Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) gibi yöntemlerle çözümlenir.
Duygusal Düzenleme: Stres ve kaygı ile yemek yemeden (veya yemeyi kesmeden) başa çıkma becerileri kazandırılır.
*** Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Uzman teşhis ve tedavisinin yerine geçmez.
Bağlantılar
